0
01732531274 (مشاوره و پشتیبانی)

آموزش صورت وضعیت نویسی | صورت وضعیت نویسی کاملا پیشرفته با فهرست بها

دسترسی راحت به مطلب پنهان
آموزش رایگان و پیشرفته صورت وضعیت نویسی

1   صورت وضعیت چیست؟

صورت وضعیت در پروژه های عمرانی سندی برای پرداخت کارکردهای پیمانکاران در مدت پیمان می‌باشد، اصولا صورت وضعیت ها به سه دسته صورت وضعیت کارکرد، صورت وضعیت تعدیل آحاد بها و صورت وضعیت مابه‌التفاوت مصالح تقسیم می‌شوند که در ادامه به تفصیل در ارتباط با هرکدام توضیحات کاملی ارائه خواهد شد.

همیار مترور در این “ویدیو مقاله” قصد دارد درمورد اصول جامع تهیه و تنظیم صورت وضعیت های کارکرد از منظر پیمانکار که ابتدایی ترین مرحله آن شناخت فرم های صورت وضعیت نویسی، بخشنامه های صورت وضعیت نویسی، ضرایب صورت وضعیت نویسی، نکات و ترفندهای صورت وضعیت نویسی می باشد، و از منظر مهندسان ناظر و مشاور به عنوان ارکان رسیدگی کننده به صورت وضعیت ها و نهایتا از منظر کارفرما به عنوان شخصیت حقوقی که وظیفه ابلاغ صورت وضعیت ها را برعهده دارد، بپردازد.

پس با آموزش جامع صورت وضعیت نویسی با ما همراه باشید، چون این مطالب برای اولین بار در گوگل منتشر می­شود.

با مطالعه این مقاله (آموزش صورت وضعیت نویسی) ، چه مهارت هایی را آموزش می بینم!

  1. شناخت انواع صورت وضعیت
  2. شناخت کامل جزئیات فرم های صورت وضعیت نویسی
  3. تکنیک نقل از صورت جلسه در متره و برآورد
  4. دستورکار چیست؟
  5. انواع ضرایب مورد استفاده در صورت وضعیت
  6. آنالیز هزینه های بالاسری در طرح های عمرانی و غیرعمرانی
  7. هزینه بیمه در آنالیز ضریب بالاسری
  8. چند پرسش بسیار مهم در خصوص تجهیز و برچیدن کارگاه
  9. نحوه اعمال ضرایب در برآورد هزینه اجرای کار
  10. نحوه اعمال ضرایب در صورت وضعیت های موقت کارکرد
  11. تجمعی بودن صورت وضعیت ها به چه معناست؟
  12. چگونگی پرداخت ردیف های تجهیز و برچیدن کارگاه در صورت وضعیت (با ذکر مثال)

1.1   تعاریف انواع صورت ‌وضعیت

در یک دسته بندی کلی صورت وضعیت ها به سه نوع زیر تقسیم بندی می شوند:

الف- صورت وضعیت کارکرد

ب- صورت وضعیت تعدیل

ج- صورت وضعیت مابه التفاوت مصالح

در معنای عام کلمه صورت‌وضعیت سندی است که تعیین می­نماید، کارکردهای پیمانکار در پروژه به چه صورت می­باشد و براساس کارکرد های پیمانکار، مقدار مطالبات قابل پرداخت به پیمانکار مشخص می­گردد.

در نگاهی ساده تر می توان کاربرد صورت وضعیت ها را به شرح ذیل توضیح داد؛

پس از برگزاری مناقصه و تعیین برنده مناقصه، برنده مناقصه که پیمانکار پروژه تلقی می شود، شروع به تحویل کارگاه و انجام عملیات های مختلف در پروژه می کند؛ فرضا می کنیم که عملیات هایی همچون خاک­برداری، پایدارسازی گود، قالب بندی بتن مگر، بتن ریزی بتن مگر، آرماتور بندی فونداسیون و ….، مجموعه فعالیت هایی می باشد که پیمانکار طی یک ماه در پروژه انجام داده است، در آخر هر ماه، پیمانکار، وضعیت کارهای انجام شده از شروع کار تا آن تاریخ را که طبق نقشه های جهت اجرا، دستورکارها و صورت مجلس هاست، اندازه گیری می نماید، مقدار مصالح و تجهیزات پای کار را تعیین می کند، سپس مبلغ صورت وضعیت مربوط را محاسبه و تسلیم مهندس ناظر می­نماید.

مهندس ناظر نماینده مهندس مشاور در کارگاه می باشد که به آن ناظر مقیم نیز گفته می شود.

مهندس مشاور صورت وضعیت پیمانکار را از نظر تطبیق با اسناد و مدارک پیمان (نقشه ها، دستورکارها و صورت مجلس ها) کنترل کرده و در صورتی که نیاز به اصلاح باشد، با تعیین دلیل به پیمانکار اطلاع رسانی می کند.

مهندس مشاور، صورت وضعیت دریافتی از مهندس ناظر را طی مدت حداکثر 10 روز از تاریخ دریافت از سوی مهندس ناظر، برای کارفرما ارسال کرده و کارفرما نیز پس از رسیدگی به صورت وضعیت، صورت وضعیت مربوط را ابلاغ می نماید.

پس از ابلاغ صورت وضعیت از سمت کارفرما، مطالبات تایید شده پیمانکار طی همان صورت وضعیت، پرداخت می­شود.

در ویدیو زیر می توانید، تعاریف مربوط به انواع صورت وضعیت را مشاهده نمایید.

2   صورت وضعیت ها از منظر زمان ارائه

صورت‌وضعیت‌ها براساس شرایط عمومی پیمان (نشریه 4311) به 3 دسته ذیل تقسیم بندی می­شوند.

1-صورت‌وضعیت موقت

2-صورت‌وضعیت ماقبل قطعی (آخرین صورت وضعیت موقت)

3-صورت‌وضعیت قطعی

در ادامه به طور مفصل به توضیح هرکدام می پردازیم.

2.1   صورت وضعیت موقت

به استناد ماده 37 شرایط عمومی پیمان (نشریه 4311) مقادیر درج در صورت وضعیت های موقت و پرداخت هایی که از بابت آن ها بعمل می­آید جنبه موقت و علی الحساب دارد، به واسطه این موضوع از آن ها با نام صورت وضعیت موقت یاد می­شود.

پیمانکاران به طور معمول و عرف در پایان هر ماه (30 روز)، مقادیر کارکرد خود را متره کرده و براساس آن، صورت وضعیت موقت مربوط به آن ماه را تهیه و تنظیم می­نماید.

پرسش:
آیا می توان دوره تسلیم صورت وضعیت که براساس شرایط عمومی پیمان (نشریه 4311) یک ماهه فرض گردیده است، هر 2 ماه یکبار، یا هر 3 ماه یکبار در نظر گرفته شده و از سمت پیمانکار ارائه شود؟

ماهیت ماده 37 شرایط عمومی پیمان (نشریه 4311) در خصوص صورت وضعیت ها که عنوان می نماید در پایان هر ماه….. یک توصیه می­باشد و در صورتی که پیمانکار نیاز به نقدینگی نداشته باشد، می تواند هر 2 ماه یکبار نیز صورت وضعیت ارائه دهد، اما مهم­ترین مسئله این است که تا زمانی که صورت وضعیتی ارائه ننماید، پرداختی از سمت کارفرما انجام نخواهد شد.

2.2   صورت وضعیت ماقبل قطعی

صورت وضعیت ماقبل قطعی، تفاوتی با صورت وضعیت های موقت دیگر ندارد و به نوعی یک صورت وضعیت موقت محسوب می­شود، اما با این تفاوت که همانطور که از نام این صورت وضعیت پیداست، صورت وضعیت ماقبل قطعی، آخرین صورت وضعیت موقت قبل ازا ارائه صورت وضعیت قطعی است، بدین خاطر علاوه بر صورت وضعیت ماقبل قطعی، آخرین صورت وضعیت موقت نیز به آن، گفته می­شود.

البته یکی دیگر از تفاوت های صورت وضعیت ماقبل قطعی با صورت وضعیت های موقت این است که در صورت وضعیت ماقبل قطعی، مصالح پای کار نباید لحاظ شود.

صورت وضعیت ماقبل قطعی یک عنصر حیاتی برای پیمانکار است:

صورت وضعیت ماقبل قطعی، کاربردی اساسی برای پیمانکار در یک پیمان دارد.

با عنایت به تبصره 1  ماده 34 نشریه 4311 – تضمین انجام تعهدات

حداکثر تا 1 ماه پس از تحویل موقت، آخرین صورت وضعیت موقت طبق ماده 37 شرایط عمومی پیمان (نشریه 4311)، بدون منظور داشتن مصالح پای کار تنظیم می شود. هرگاه براساس این صورت وضعیت، پیمانکار بدهکار نباشد یا جمع بدهی او از نصف کسور تضمین حسن انجام کار کمتر باشد، ضمانت نامه انجام تعهدات بی درنگ آزاد می شود.

نتیجتا یکی از کاربردهای صورت وضعیت ماقبل قطعی، آزاد کردن ضمانت نامه انجام تعهدات پیمانکار است.

2.2.1   ضمانت نامه انجام تعهدات؟؟؟؟؟؟

موقع امضای پیمان، پیمانکار برای اینکه تعهد نماید اصل کار را به نتیجه می­رساند و پروژه را به بهره­برداری رساند، ضمانت نامه ای معادل 5 درصد مبلغ اولیه پیمان (مبلغ پیشنهادی پیمانکار)، صادر شده از بانک مورد قبول کارفرما و طبق نمونه ای که ضمیمه اسناد مناقصه بوده است، تسلیم کارفرما کند، یا به صورت وجه نقد و یا از انواع اوراق بهادار به عنوان ضمانت نامه به کارفرما ارائه گردد.

پیشنهاد می کنیم ویدیو زیر در خصوص صورت وضعیت ماقبل قطعی را مشاهده نمایید.

 

2.3   صورت وضعیت قطعی

مطابق با ماده 40 شرایط عمومی پیمان (نشریه 4311)، پیمانکار باید حداکثر تا یک ماه از تاریخ تحویل موقت، صورت وضعیت قطعی کارهای انجام شده را براساس اسناد و مدارک پیمان، بدون منظور نمودن مصالح و تجهیزات پای کار تهیه کند و برای رسیدگی به مهندس مشاور تسلیم نماید، مهندس مشاور صورت وضعیت دریافتی را رسیدگی کرده، و ظرف مدت 3 ماه برای تصویب کارفرما ارسال می­نماید.

کارفرما صورت وضعیت دریافتی را ظرف مدت 2 ماه از تاریخ وصول، رسیدگی می ­کند و طی ارسال یک نسخه از آن به پیمانکار، اعلام نظر می­نماید.

در ویدیو زیر می توانید، در خصوص صورت وضعیت قطعی بیشتر بدانید.

3   تفاوت در امضای صورت وضعیت ها

در صورت وضعیت های موقت، از طرف پیمانکار، رئیس کارگاه صورت وضعیت ها را تسلیم مهندس ناظر می­نماید،

 اما در خصوص صورت وضعیت قطعی، تنها صاحبان امضا مجاز به تسلیم صورت وضعیت نامبرده به مهندس مشاور می­باشند.

سوال:

در صورتی که پیمانکار از تهیه و تنظیم صورت وضعیت قطعی خودداری نمایند، تکلیف چیست؟

اگر پیمانکار در مدت مقرر براساس ماده 40 شرایط عمومی پیمان (نشریه 4311) اقدام به تهیه و تنظیم صورت وضعیت قطعی نکند، مهندس مشاور با هزینه پیمانکار، اقدام به تهیه آن کرده و پس از امضای پیمانکار برای تصویب کارفرما ارسال می دارد.

در صورتیکه پیمانکار از امضای صورت وضعیت خودداری کند، مهندس مشاور بدون امضای پیمانکار، صورت وضعیت را برای کارفرما میفرستد.

4   مراحل رسیدگی به صورت وضعیت قطعی:

شکل 1 (زمان رسیدگی و تسویه حساب در پیمان)
شکل 1 (زمان رسیدگی و تسویه حساب در پیمان)

5   فرم های صورت وضعیت نویسی

یک صورت وضعیت به طور معمول از ارکان زیر تشکیل می­شود:

5.1   روکش صورت وضعیت

اولین صفحه هر صورت وضعیت، روکش صورت وضعیت نام دارد، در روکش صورت وضعیت اطلاعات کلی پروژه و آن صورت وضعیت شامل مواردی که در تصویر زیر مشاهده می­کنید درج می­شود.

شکل 2 (نمونه روکش صورت وضعیت)
شکل 2 (نمونه روکش صورت وضعیت)

5.2   برگه ریزمتره

مهندس مترور در فرم ریز متره، فعالیت های انجام شده را ریز به ریز و با احتساب تمام جزئیات متره می نماید. فرضا اگر بتن ریزی سازه بتنی که شامل بتن ریزی فونداسیون، بتن ریزی شمع، بتن ریزی ستون و بتن ریزی تیرها باشد، بایستی تمام جزئیات بتن مصرفی در تمام اجزای متشکله شامل فونداسیون، شمع، ستون ها و تیرها را جز به جز (یک به یک -المان به المان) متره کرده و در جدول ریز متره مطابق با تصویر شماره 3 درج نماییم.

شکل 3 (نمونه¬ی برگه ریز متره صورت وضعیت)
شکل 3 (نمونه¬ی برگه ریز متره صورت وضعیت)

5.3   تکنیک نقل از صورت جلسه در متره و برآورد

در مدت پیمان عملیات های اجرایی در صورت لزوم در حین اجرای کار، صورت مجلس می­شوند، این صورت مجلس ها را اصطلاحا صورت مجلس کارکرد می­نامیم.

در صورت مجلس کارکرد علاوه بر تعیین وضع موجود و متره عملیات اجرایی، مقادیر استحصال شده از متره را مطابق با نقشه های اجرایی، مشخصات فنی و دستور کارها پیوست به اسناد صورت مجلس نموده و با این­کار در زمان تهیه صورت وضعیت ها، به جای دوباره کاری در جهت تهیه فرم های ریز متره که می­ بایست عملیات های اجرایی به ترتیب و جز به جز در آن متره گردند، مقادیر مربوط به متره پیوست شده به صورت مجلس کارکرد را، صرفا در فرم های صورت وضعیت نویسی نقل می ­نماییم.

در خصوص آموزش اصول جامع صورت جلسه نویسی در متره و برآورد می­توانید مقاله زیر استفاده نمایید.

5.4   برگه خلاصه متره

برگه خلاصه متره رکن بعدی هر صورت وضعیتی می باشد، خلاصه متره در واقع خلاصه ای از مقادیر ریز متره است، بدین صورت که همان بتن مصرفی را که جز به جز متره کرده ایم، به یک مقدار واحد (فرضا ۱۰۰۰ مترمکعب بتن) می رسیم، این ۱۰۰۰ مترمکعب را در فرم خلاصه متره، بدون نوشتن جزئیات کامل و صرفا به صورت خلاصه مطابق با تصویر شماره 3 درج می نماییم.

شکل 4 (نمونه‌ی برگه خلاصه متره یک صورت وضعیت)

 5.5   صورت مالی (ریزمالی)

پس از تهیه ریز متره و خلاصه متره و رسیدن به مقادیر کارکردهای هر فعالیت، بایستی بهای واحد مربوط به هر فعالیت را به آن نسبت دهیم.
بدین منظور مقادیر خلاصه متره را در بهای واحد ردیف های فهرست بها مطابق با تصویر شماره 5 ضرب می نماییم.

نکته؛

در صورت استفاده از فعالیت های اجرایی مختلف که هر کدام در فهرست بها، ردیف های مجزای مربوط به خود را دارد، بایستی مقادیر کارکرد هر فعالیت را در ردیف مربوط به آن فعالیت از فهرست بها ضرب نماییم.
در تصویر شماره ۳ همانطور که مشخص گردیده است، جهت اجرای بتن مگر “ردیف تهیه و اجرای و بتن با ۱۵۰ کیلوگرم سیمان در مترمکعب بتن” رااز فهرست بها انتخاب کرده و برای بتن ریزی فونداسیون، ستون و تیرها که بتن مصرفی از نوع C25 می باشد، ردیف مربوط به تهیه و اجرای بتن با مقاومت مشخصه ۲۵ مگاپاسکال را انتخاب می نماییم.

شکل 5 (نمونه‌ی برگه ریزمالی یک صورت وضعیت)
شکل 5 (نمونه‌ی برگه ریزمالی یک صورت وضعیت)

 

5.6   خلاصه مالی

در فرم ریز مالی، ردیف های هر فصل از فهرست بها مطابق با فصل مربوط به تفکیک ردیف های مصرفی درج می گردد،
همانطور که در تصویر شماره 4 مشاهده می نمایید، به واسطه استفاده از بتن مگر و بتن سازه ای، ردیف های ۰۸۰۱۰۲ برای بتن مگر و ردیف ۰۸۰۱۰۶ برای بتن سازه ای، پیش بینی گردیده است.
همچنین در صورتی که متره مربوط برای عملیات خاکی پیش بینی شده است، بایستی ردیف های فصل دوم پیش تر از ردیف های فصل هشتم ابتدا به ساکن درج گردد و سپس ردیف های فصل هشتم پیش بینی شود. (به جهت رعایت تقدم و تاخر در متره)

با این توضیحات در فرم خلاصه مالی جمع ریالی ردیف های مربوط به هر فصل در جدول ریز مالی (۱ یا چند ردیف که مبلغ کارکرد فصل مربوط را مشخص می نماید) را به طور خلاصه مطابق با تصویر شماره 6 پیش بینی می نماییم

شکل 6 (نمونه‌ی برگه خلاصه مالی یک صورت وضعیت)
شکل 6 (نمونه‌ی برگه خلاصه مالی یک صورت وضعیت)

5.7   مالی کل

برگه مالی کل خلاصه ای از کارکردهای هر فهرست بها و مبلغ کارکرد مربوط به تجهیز و برچیدن کارگاه در پروژه می باشد.

برای مثال در پروژه ای که شامل فهرست بهای رشته ابنیه، فهرست بهای رشته تاسیسات برقی و تاسیسات مکانیکی می باشد.
ابتدا مبلغ فصول مختلف مندرج در جدول خلاصه مالی برای یک رشته فهرست بها را باهم جمع نموده و در جدول مالی کل درج می نماییم.

شکل 7 (نمونه‌ی برگه مالی کل یک صورت وضعیت)
شکل 7 (نمونه‌ی برگه مالی کل یک صورت وضعیت)

نکته:

 جداول ریز متره، خلاصه متره، ریز مالی و خلاصه مالی را به تفکیک برای هر رشته فهرست بها تهیه می گردد، سپس در جدول مالی کل، مبلغ کارکرد مربوط به هر رشته فهرست بها را در نظر گرفته می شود.
همچنین حسب مورد، مبلغ مربوط به تجهیز و برچیدن کارگاه مطابق با پیشرفت آن در پروژه ابتدا در برگه ریزمالی پیش بینی و سپس در این جدول (جدول برگه مالی کل) اضافه می شود.

سوال:

آیا هرآنچه توسط پیمانکار صورت وضعیت شود، مورد قبول مهندس مشاور کارفرما قرار ­می­گیرد؟

اصطلاح قرمز کردن صورت وضعیت ها، یکی از رایج ترین اصطلاحات در پروژه های اجرایی می­باشد.

پس از تهیه و تنظیم صورت وضعیت توسط پیمانکار، ممکن است مقادیر آن به هر دلیلی به اشتباه درج شده باشد و یا ردیف های مربوط به عملیات های اجرایی به اشتباه انتخاب گردیده باشد، بدین منظور مهندس ناظر و مهندس مشاور پس از رسیدگی به صورت وضعیت ها، اشتباهات مربوط را اصطلاحا قرمز می­کنند و مقادیر صحیح را درج می­نمایند.

به تصویر شماره 8 دقت نمایید.

شکل 8(نمونه یک صورت مجلس اصلاح شده از یک صورت‌وضعیت)

همانطور که در این صورتمجلس کارکرد مشخص است، مقادیر مندرج توسط پیمانکار خط خورده و اصطلاحا قرمز شده است.

پرسش:

آیا پیمانکار صرفا براساس نقشه های اجرایی، صورت وضعیت ها را تهیه و تنظیم می­نماید؟

همانطور که در فراز ابتدایی ماده 37 شرایط عمومی پیمان (نشریه 4311) آمده است، پیمانکار در پایان هر ماه براساس نقشه های اجرایی، دستور کارها و صورت جلسه ها، اقدام به تهیه صورت وضعیت می­نماید، در نتیجه علاوه بر نقشه های اجرایی، از مدارک تکمیلی با عنوان دستورکار و صورت جلسه هم می­توان استفاده کرد.

در خصوص صورت جلسه ها به تفصیل در مقاله آموزش اصول صورت جلسه نویسی که در بالا لینکش برای شما قرار داده شد توضیحات کاملی ارائه گردیده است، اما در خصوص دستورکار در ادامه مفصل توضیح خواهیم داد.

 

5.8   دستورکار

دستوراتی که در جهت و یا در خلاف نقشه های جهت اجرا به لحاظ اصلاح مشخصات و یا نقشه ها و یا تطبیق اجرا با نشریات، استانداردها، دستورالعمل های فنی موسسات و سازمان های معتبر و یا کاهش هزینه ها و یا تغییرات به لحاظ تامین نظر کارفرما و … به پیمانکار ابلاغ می گردد، دستورکار گفته می شود.

ممکن است در حین پروژه تغییراتی در پروژه حادث شود، این تغییرات توسط مهندس مشاور به پیمانکار ابلاغ می شود، پیمانکار ملزم به اجرای این تغییرات در چارچوب موضوع پیمان می­باشد، نتیجتا پس از ابلاغ دستورکارها به عنوان مدارک تکمیلی می­توان در جهت تهیه صورت وضعیت از آن ها استفاده کرد.

6    انواع ضرایب مورداستفاده در صورت‌وضعیت

یکی از مهم ترین ارکان صورت وضعیت نویسی اعمال ضرایب به صورت وضعیت ها می‌باشد.

ضرایب قابل اعمال به صورت وضعیت در واقع اعدادی هستند که به منظور جبران هزینه های ویژه، طبق ضوابط و دستورالعمل های مربوطه به برآورد اعمال می‌شود، مانند ضریب بالاسری، ضریب طبقات، ضریب طبقات …به دلیل اهمیت بسیار زیاد، ضرایب قابل اعمال به صورت وضعیت، تصمیم گرفتیم مجموعه فیلم هایی با عنوان، سریال ضرایب صورت وضعیت نویسی را برای شما تدارک ببینیم که در آن به تشریح اهم ضرایب صورت وضعیت نویسی به طور کامل پرداخته ایم.

6.1    ضریب پیشنهادی پیمان (ضریب پیشنهادی کل و ضریب پیشنهادی جز)

در قسمت اول از  سریال ضرایب صورت وضعیت نویسی به چگونگی واگذاری  پروزه در مناقصات، مفهوم برآورد هزینه اجرای کار، قیمت پیشنهادی پیمانکار، ضریب پیشنهادی پیمان شامل ضریب پیشنهادی کل و ضریب پیشنهادی جز می‌پردازیم.

ضریب پیشنهادی کل از حاصل تقسیم مبلغ پیشنهادی پیمانکار بر مبلغ برآورد هزینه اجرای کار که توسط واحد تهیه کننده برآورد محاسبه شده است بدست می­آید.

در صورتی که ضریب حاصل شده از فرمول فوق، بیش از 1 باشد در واقع پیمانکار اضافه پیشنهادی داده که به آن ضریب پلوس گفته می­شود.

 در صورتی که ضریب  حاصل شده از فرمول فوق، کمتر از 1 باشد در واقع پیمانکار تخفیف داده و به آن ضریب مینوس گویند.

و در صورت برابر بودن قیمت پیشنهادی پیمانکار و برآورد هزینه اجرای کار، ضریب مربوط  برابر عدد 1 می شود که به اصطلاح مبلغ پیشنهادی پیمانکار نت (Net) می باشد.

سریال ضرایب صورت وضعیت نویسی رو دیده بودید!!!!!

 6.2   ضریب پیشنهادی جز و اعمال در صورت وضعیت ها

همانطور که مهندس کرایلو در ویدیو بالا اشاره داشتند، ارائه یک ضریب پیشنهادی کلی برای یک پروژه با عملیات های مختلف، کار دقیقی نمی­باشد، بدین خاطر سازمان برنامه و بودجه در سال 1387، بخشنامه  شماره 76574 با عنوان “دستورالعمل نحوه ارائه پیشنهاد قیمت از سوی پیمانکاران به تفکیک فصل های فهرست بها” را ابلاغ نمود که طی این بخشنامه که مربوط به تهیه و تنظیم صورت وضعیت های کارکرد می باشد، به جای استفاده از یک ضریب پیشنهادی کلی برای تمام پروژه، برای هر فصل از فهرست بها، یک ضریب متناسب با مشخصات همان فصل بدست می­آید و پرداخت کارکردهای مربوط به هر فصل، متناسب با ضریب پیشنهادی پیمانکار در آن فصل انجام می­شود، که به این ضرایب، ضرایب جز برای فصل یا ضریب فصلی و یا ضریب جز فصلی گفته می شود.

ضریب پیشنهادی جز در واقع از تقسیم مبلغ پیشنهادی پیمانکار برای هر فصل (ستون شماره 5 جدول) ، به مبلغ برآورد شده توسط دستگاه اجرایی برای همان فصل (ستون شماره 4 جدول)  حاصل شده که در ستون 6 جدول برای هر فصل در قید می­شود.

شکل 9(جدول الف بخشنامه 76574)
شکل 9(جدول الف بخشنامه 76574)

برای محاسبه ضریب پیشنهادی جز به جهت اعمال در صورت وضعیت، می توانید از ویدیو زیر استفاده نمایید.

 6.3   ضریب طبقات در صورت وضعیت نویسی

یکی دیگر ضرایب قابل اعمال به صورت وضعیت، ضریب طبقات می‌باشد، قیمت های مندرج در فهرست بهای برای انجام کار در طبقه همکف و طبقه زیر همکف پیش‌بینی شده است، بنابراین چنانچه عملیات های اجرایی در طبقات بالاتر از طبقه همکف و طبقات پایین تر از طبقه زیر همکف اجرا گردند، بابت هزینه حمل مصالح به طبقات یاد شده، افت مصالح ناشی از حمل آن به طبقات و سختی اجرای کار، ضریب طبقات در برآورد هزینه اجرای کار عملیات منظور می‌شود.

ضریب طبقات (p) از رابطه که زیر به دست می آید، ضریبی است که به طور جداگانه برای هر ساختمان (به استثنای اقلام کار مربوط به محوطه سازی) محاسبه و به تمام اقلام کار ساختمان مربوط، اعمال می شود.

تبصره ۲ ) منظور از کارهای محوطه سازی ، عبارت است از تمام عملیات ساختمانی مکانیکی یا تاسیسات که و برقی که در خارج از ساختمان انجام شود. 

تبصره ۳ )  ضریب طبقات که به طور جداگانه برای هر یک از ساختمان های مشمول می تعیین شود، به تمام اقلام کار همان ساختمان به استثنای مصالح پای می کار، تعلق گیرد و از اولین صورت وضعیت منظور می شود.

 تبصره ۴ )  ضریب طبقات با چهار رقم اعشار در محاسبات در نظر گرفته می شود، چنانچه رقم پنجم بعد از ممیز کمتر از ۵ باشد، حذف و اگر ۵ و یا بیشتر باشد، یک واحد به رقم چهارم بعد از ممیز اضافه می شود.

برای درک کامل از ضریب طبقات پیشنهاد میشود ویدئو زیر را مشاهده نمایید.

6.3.1    نحوه اعمال ضریب طبقات به صورت وضعیت

مطابق با پیوست 2 فهرست بهای ابنیه رشته ابنیه سال 99، فرمول ضریب طبقات به شرح ذیل است:

شکل 10(فرمول محاسبه ضریب طبقات)
شکل 10(فرمول محاسبه ضریب طبقات)

مثال:

ضریب طبقات برای ساختمانی با مشخصات زیر، که دارای سه طبقه پایین تر از طبقه همکف و یازده طبقه بالاتر

 از طبقه همکف است، به شرح زیر محاسبه می شود.

سطح زیربنای سه طبقه پایین تر از طبقه زیر همکف، هر طبقه 400 مترمربع، جمعا 1200 مترمربع

سطح زیربنای طبقه زیر همکف (B0) = 400 مترمربع

سطح زیربنای طبقه همکف (F0) =  600 مترمربع

سطح زیربنای اولین تا دهمین طبقه بالاتر از طبقه همکف، هر طبقه 500 مترمربع، جمعا 5000 مترمربع

سطح زیربنای طبقه یازدهم = 400 مترمربع

سطح کل زیربنا (S) =  1200+ 400+ 600+ 5000+ 400، جمعا 7600 مترمربع

 

شکل 11(مثال محاسبه ضریب طبقات)
شکل 11(مثال محاسبه ضریب طبقات)

تبصره ۴ )  ضریب طبقات با چهار رقم اعشار در محاسبات در نظر گرفته می شود، چنانچه رقم پنجم بعد از ممیز کمتر از ۵ باشد، حذف و اگر ۵ و یا بیشتر باشد، یک واحد به رقم چهارم بعد از ممیز اضافه می شود

نکته خیلی مهم

در صورتی که در حین انجام کار کارفرما تصمیم بگیرد که بجای ساختمان 10 طبقه که در زمان برآورد هزینه اجرای کار، پیش بینی کرده و متناسب با آن ضریب طبقات را در برآورد هزینه اجرای کار لحاظ کرده است، ساختمانی را 15 طبقه بسازد، تکلیف ضریب طبقات چیست؟

 

پاسخ این سوال را میتوانید در ویدئو زیر مشاهده نمایید.

6.4   ضریب ارتفاع در صورت وضعیت نویسی

ابتدا به ساکن باید گفته شود که امروز دیگر ضریب ارتفاع کاربردی ندارد، چراکه از زمان ابلاغ فهرست بهای واحد پایه سال 1388، ضریب ارتفاع از فهرست بها حذف گردید. اما ذکر توضیحاتی در خصوص ضریب ارتفاع خالی از لطف نیست.

تا فهرست بهای واحد پایه سال 1388، قیمت های درج شده در فهرست بها برای انجام کار تا ارتفاع 3.5 متر در هر طبقه بوده و چنانچه کار در طبقه ای با ارتفاع بیش از 3.5 متر انجام شود، بابت سختی اجرای عملیات و حمل و افت ناشی از ارتفاع و همچنین اجرای داربست های لازم در داخل ساختمان، ضریب ارتفاع به شرح ذیل محاسبه می شد.

شکل12 (فرمول محاسبه ضریب ارتفاع در صورت وضعیت نویسی)
شکل12 (فرمول محاسبه ضریب ارتفاع در صورت وضعیت نویسی)

 6.4.1    فرمول ضریب ارتفاع

Q: ضریب ارتفاع

H: عبارت است از تراز طبقه از تراز کف طبقه مربوطه تا تراز کف طبقه بالایی. (تراز معماری مد نظر است)

 در ساختمان­های شیب‌دار، متوسط ارتفاع خط‌الرأس شیب و ارتفاعی که شیب آغاز می­شود، از تراز کف طبقه، ملاک عمل خواهد بود.

در ساختمان های بدون سقف و منفرد مانند دیوار نیز، مطابق رابطه بالا عمل خواهد شد، در این صورت H، فاصله روی پی و ارتفاع تمام شده سازه خواهد بود.

تبصره ضریب ارتفاع با چهار رقم اعشار در محاسبات در نظر گرفته می شود، چنانچه رقم پنجم بعد از ممیز کمتر از ۵ باشد، حذف و اگر ۵ و یا بیشتر باشد، یک واحد به رقم چهارم بعد از ممیز اضافه می شود

پرسش:

سوالی که اغلب پرسیده می­شود این است که در فهارس بهای کنونی که ضریب ارتفاع حذف شده است، هزینه های مربوط به انجام کار در ارتفاع چگونه در نظر گرفته می شود؟

در پاسخ به این سوال باید گفت در فصولی همانند فصل قالب بندی (فصل ششم از فهرست بهای رشته ابنیه 1399) برای قالب بندی در ارتفاع مازاد بر 3.5 متر، ردیف هایی پیش بینی شده است، در واقع هزینه های انجام کار در ارتفاع در قیمت ردیف های فهرست بها لحاظ شده است.

شکل 12-1 (ردیف های فصل ششم از فهرست بهای رشته ابنیه 1399)
شکل 12-1 (ردیف های فصل ششم از فهرست بهای رشته ابنیه 1399)

اما در سایر فصول فهرست بها همانند فصل یازدهم (آجرکاری و شفته ریزی) – فصل دوازدهم (بتن پیش ساخته و بلوک چینی) – فصل بیست و دوم (کارهای سنگی با سنگ پلاک) و … به چه صورت عمل می­گردد، چراکه در شرح ردیف های این فصول، ذکر و خیری از انجام کار در ارتفاع نشده است؟؟؟؟

در پاسخ به این سوال باید دو حالت زیر را مورد بررسی قرار دهیم:

حالت الف) جهت نماسازی بیرونی ساختمان با ارتفاع بیش از 3.5 متر باید از ردیف­های پیوست 4 فهرست‌بهای ابنیه (تجهیز و برچیدن کارگاه) – ردیف 421001 استفاده کنیم.

شکل 13(ردیف 421001 از پیوست 4 فهرست بهای واحد پایه 1399)

حالت ب) در مورد عملیات های اجرایی داخلی ساختمان که در ارتفاع بیش 3.5 متر صورت می­پذیرد، پیمانکار در زمان مناقصه تمام هزینه های مربوط انجام کار در ارتفاع را در قیمت پیشنهادی خود لحاظ می­نماید.

6.5    ضریب بالاسری در صورت وضعیت نویسی

هزینه های بالاسری، قسمتی از مجموع هزینه های طرح است که دربر گیرنده هزینه های جاری و سود سرمایه پیمانکار است و به صورت درصدی از هزینه های واقعی محاسبه می شود.

هزینه بالاسری، هزینه ای است که بین اقلام مختلف کار، مشترک و عمومی بوده و نمی توان آن را مستقیما به هریک اقلام کار مربوط کرد. مانند هزینه های نیروی انسانی مدیریتی، اداری، مالی، تدارکات و هزینه های اداری دفتر مرکزی و دفاتر کارگاهی و ….

این هزینه ها را طبق پیوست سوم فهرست بها که در ادامه به طور مفصل به آن می­پردازیم، پیش بینی شده و تحت عنوان یکی دیگر از ضرایب پیمان به عنوان ضریب بالاسری، می شناسیم.

هزینه های بالاسری به دودسته‌ هزینه بالاسری عمومی و هزینه بالاسری کار به شرح زیر تفکیک می­شود.

6.5.1   هزینه بالاسری عمومی

این نوع از هزینه شامل هزینه‌هایی است که نمی­توان آن­ها را به کار مشخصی مربوط کرد، مانند هزینه های درج شده در زیر:

-هزینه دستمزد نیروی انسانی دفتر مرکزی، شامل نیروی انسانی مدیریت شرکت، دفتر فنی، امور اداری و ….

-هزینه فتوکپی و چاپ نقشه در دفتر مرکزی

-هزینه آب و برق و سوخت دفتر مرکزی

– هزینه پذیرایی و آبدارخانه دفتر مرکزی

– هزینه ضمانت نامه شرکت در مناقصه ها

– هزینه مخابرات و پست دفترمرکزی

– و….

6.5.2    هزینه بالاسری کار

 این هزینه، از نوع هزینه هایی است که می­توان آن­ها را به کار مشخصی مربوط کرد. مانند هزینه های درج شده در زیر:

– هزینه ضمانت نامه انجام تعهدات، ضمانت نامه پیش پرداخت و ضمانت نامه وجوه حسن انجام کار

-سود پیمانکار

-هزینه مالیات

-هزینه دستمزد نیروی انسانی سرپرستی عمومی کارگاه، دفتر فنی، ادرای، مالی و تدارکات…

-هزینه آزمایش های پیمانکار

-هزینه پذیرایی کارگاه

-هزینه غذای کارکنان و کارمندان پیمانکار

– و….

جمع تمام هزینه های بالاسری عمومی و هزینه های بالاسری کار، برابر است با ضریب بالاسری.

ضریب بالاسری از سال 1387 تا سال 1399 براساس فهرست بهای واحد پایه به شرح ذیل است:

شکل 14(تغییرات ضریب بالاسری در سال های اخیر)
شکل 14(تغییرات ضریب بالاسری در سال های اخیر)

برای درک بهتر ضریب بالاسری پیشنهاد میکنیم ویدئو زیر را مشاهده نمایید.

 پرسش:

آیا هزینه های بالاسری و به تبع آن ضریب بالاسری، در تمام پروژه ها یکسان است؟

پاسخ:

برای پاسخ به این سوال بایستی آنالیز و اجزای تشکیل دهنده ضریب بالاسری را بررسی نماییم.

شکل 15(جدول تجزیه بهای هزینه بالاسری)
شکل 15(جدول تجزیه بهای هزینه بالاسری)

6.5.3   آنالیز هزینه بالاسری طرح­های عمرانی از طریق مناقصه

ابتدا به ساکن باید گفته شود که تا به امروز از سمت سازمان برنامه و بودجه کشور، آنالیزی در خصوص ضریب بالاسری ارائه نگردیده است و طی پرسش و پاسخ های متعدد، سازمان برنامه و بودجه کشور نیز این موضوع را تایید می­نماید، اما براساس قوانین و مقررات و آنالیزهای عرف هزینه های بالاسری در پروژه های مختلف می­توان به آنالیز زیر استناد نمود.

شکل 16(آنالیز ضریب بالاسری در طرح های عمرانی – واگذاری از طریق مناقصه عمومی)
شکل 16(آنالیز ضریب بالاسری در طرح های عمرانی – واگذاری از طریق مناقصه عمومی)

پرسش:

چرا در آنالیز ضریب بالاسری، هزینه بیمه صفر در نظر گرفته شده است؟

مطابق با توضیح 2 پیوست 3 فهرست بهای واحد پایه 1399، در طرح های تملک دارایی های سرمایه ای، چون هزینه های بیمه سهم کارفرما، بیمه بیکاری نیروی انسانی کارگاه، مالیات برارزش افزوده و همچنین هزینه های عوارض شهرداری (برای پیمان های مشمول)، توسط دستگاه اجرایی از محل اعتبار طرح پرداخت می­شود، هزینه ای از بابت آن ها در هزینه های بالاسری منظور نشده است.

به استناد بند فوق، هزینه بیمه در طرح های عمرانی، نباید در آنالیز ضریب بالاسری لحاظ شود.

همچنین در طرح های عمرانی حق بیمه به ماخذ 6.6 ناخالص کارکرد در نظر گرفته می­شود که 5 درصد آن را کارفرما پروژه و 1.6 درصد را پیمانکار پرداخت می­نماید.

اما نکته مهم این است که درست است که پیمانکار این 1.6 درصد را پرداخت می­نماید، اما به همین میزان از حقوق کارگر کسر نموده و در واقع هزینه ای پرداخت نکرده است.

6.5.4   آنالیز هزینه بالاسری طرح­های غیرعمرانی از طریق مناقصه عمومی

ضریب بالاسری در طرح های عمرانی و واگذاری کار از طریق مناقصه عمومی، برابر 1.3 می­باشد، در طرح های غیرعمرانی و واگذاری کار از طریق مناقصه عمومی برابر 1.41 می­باشد.

پرسش:

اختلاف بین ضریب بالاسری طرح های عمرانی (1.3) با ضریب بالاسری طرح های غیرعمرانی (1.41)، در چه مواردی است؟

همانطور که بالاتر ذکر شد، حق بیمه در طرح های عمرانی برابر با 6.6 درصد ناخالص کارکرد می­باشد که 5 درصد حق بیمه را کارفرما و 1.6 درصد را پیمانکار پرداخت می­نماید.

در طرح های غیرعمرانی حق بیمه قراردادهایی که در اجرای آن ها تهیه مصالح مصرفی کلا برعهده و هزینه پیمانکار باشد، و یا موضوع قرارداد ارائه خدمات بوده و نوع کار ایجاد نماید که کلا به صورت مکانیکی انجام گردد، حق بیمه برابر با 7.78 درصد ناخالص کارکرد می­باشد که پرداخت حق بیمه به طور کامل برعهده پیمانکار می­باشد.

همانطور که مشخص است، اختلاف بیمه در طرح های عمرانی و غیرعمرانی یکی از مواردی است که می­توان در آنالیز ضریب بالاسری لحاظ کرد و به تبع آن می­بایست ضریب بالاسری طرح های غیرعمرانی بیشتر در نظر گرفته شود.

 

طراحی و اجرا انواع دکوراسیون داخلی در متل قو
شکل 17(آنالیز ضریب بالاسری در طرح های غیرعمرانی – واگذاری از طریق مناقصه عمومی)

برای درک بهتر ضریب بالاسری پیشنهاد میکنیم ویدئو زیر را مشاهده نمایید.

 6.6   ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه

پرسش:

آیا تجهیز کارگاه ضریب دارد!!! آیا برآورد هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه با استفاده از ضرایب بدست می آید؟
در بسیاری از پروژه گفته می شود، 4 درصد مبلغ برآورد هزینه اجرای کار، هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه است!!!!!

در پاسخ به این سوالات باید چند نکته زیر را بخاطر داشته باشید:

-در زمان مناقصه، واحد تهیه کننده برآورد، براساس خصوصیات پروژه و ردیف های پیوست 4 از فهرست بهای واحد پایه، برآورد هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه را انجام می­دهد. (این مبلغ در ستون 2 جدول ب بخشنامه 76574 درج می شود)

شکل 18(نمونه برآورد هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه)
شکل 18(نمونه برآورد هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه)

پیمانکار نیز در زمان ارائه پیشنهاد قیمت، می بایست پیشنهاد قیمت خود را برای تجهیز و برچیدن کارگاه را محاسبه کرده و در جدول ب بخشنامه 76574 اعلام درج نماید. (این مبلغ در ستون 3 جدول ب بخشنامه 76574 درج می شود)

شکل 19(جدول ب بخشنامه 76574 – مبلغ و ضریب پیشنهادی جز برای تجهیز و برچیدن کارگاه)
شکل 19(جدول ب بخشنامه 76574 – مبلغ و ضریب پیشنهادی جز برای تجهیز و برچیدن کارگاه)

از حاصل تقسیم مبلغ برآورد تجهیز و برچیدن کارگاه به مبلغ پیشنهادی پیمانکار با احتساب تمام هزینه در خصوص تجهیز و برچیدن کارگاه، ضریب حاصل می­شود که در ستون 4 جدول ب درج می­شود.

شکل 20(نمونه تکمیل شده جدول ب بخشنامه 76574)
شکل 20(نمونه تکمیل شده جدول ب بخشنامه 76574)

در نتیجه تنها ضریب قابل اعمال به هزینه های تجهیز و برچیدن کارگاه در صورت وضعیت های کارکرد، ضریب پیشنهادی جز برای تجهیز و برچیدن کارگاه برگرفته از جدول ب بخشنامه 76574 می­باشد.

که البته در پیوست 4 فهرست بهای واحد پایه صراحتا عنوان نموده است، هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه، پس از احتساب تخفیف یا اضافه پیشنهادی پیمانکار، در صورت وضعیت ها منظور می­شود.

در نتیجه باتوجه به توضیحات فوق، اعمال ضریب برای بدست آوردن مبلغ تجهیز و برچیدن کارگاه در هیچ کجا ذکر نشده است، اما چرا برخی مهندسین مترور براین باورند که 4 درصد مبلغ برآورد هزینه اجرای کار، برابر با هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه پروژه!!!

این اشتباه رایج از برداشت ناصحیح و تفسیر اشتباه از پیوست 4 فهرست بهای واحد پایه نتیجه گیری شده است!!!!

شکل 21(بند 2-17، 2-17-1 و 2-17-2 از پیوست 4 فهرست بهای واحد پایه)
شکل 21(بند 2-17، 2-17-1 و 2-17-2 از پیوست 4 فهرست بهای واحد پایه)

با عنایت به بند 2-17 عنوان شده است که، جمع مبالغ مقطوع هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه، بدون احتساب هزینه های مربوط به ردیف 420301 تا 420303 و 421001 تا 421104 و 420104 از پیوست 4، نباید در کارهای مربوط به فهرست بهای رشته ابنیه، به میزان بیش از 4 درصد مبلغ برآورد هزینه اجرای کار، بدون هزینه های تجهیز و برچیدن کارگاه شود.

یعنی در صورتی که ردیف های 420301 تا 420303 و 421001 تا 421104 و 420104 از پیوست 4 را در برآورد هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه لحاظ نماییم، ممکن است این 4 درصد، به 5 یا 6 یا 7 درصد تغییر پیدا کند.

برای توضیحات بیشتر در خصوص این موضوع، پیشنهاد می کنم ویدیو زیر از دوره آموزش متره و برآورد را مشاهده نمایید.

پرسش:

به طور معمول براساس تجربیات مولف چه درصدی برای برآورد و یا پیشنهاد مبلغ هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه در نظر بگیریم؟

توصیه به پیمانکاران محترم این هست که پیشنهاد قیمت تجهیز و برچیدن کارگاه راسا محاسبه نمایند و از فرمول ۴ یا ۵ درصد استفاده نکنند.

ممکن است در پروژه ای کارفرما و یا مشاور محلی برای تجهیز بخش های اداری نخواهند و فرض براین باشد که این محل آماده هست و یا ممکن است در پروژه ای زمین تجهیز و برچیدن کارگاه اجاره ای باشد.

و … و… و …

در نتیجه ممکن است مبلغ مقطوع هزینه های تجهیز و برچیدن کارگاه هیچ ارتباطی با ۴ یا ۵ درصد نداشته باشد. البته یادآور می­شود براساس تجربه پیمانکارانی که در پروژه های بزرگ شرکت می‌نمایند، به برآوردی که مشاور در قرارداد  پیوست می‌نماید، کاری ندارند و راسا تجهیز و برچدن کارگاه را بررسی و پیشنهاد قیمت خود را اعلام می­نمایند.

اما به طور معمول و براساس تجربه هزینه های تجهیز و برچیدن کارگاه بین 2.5 الی 4 درصد مبلغ برآورد هزینه اجرای کار می­باشد.

پرسش:

آیا می توان به جز ردیف هایی که در پیوست 4 فهرست بهای واحد پایه برای برآورد هزینه اجرای کار پیش بینی شده است، ردیف دیگری به عنوان ردیف ستاره دار در زمان برآورد هزینه اجرای کار، اضافه کرد؟

مطابق با بند 2-1 از پیوست 4 فهرست بهای واحد پایه، اضافه کردن ردیف با هر عنوان از جمله ردیف ستاره دار مجاز نبوده و مهندس مشاور یا واحد تهیه کننده برآورد، باید طبق ردیف های پیش بینی شده در فهرست تجهیز و برچیدن کارگاه، هزینه های مربوط را حساب نماید.

شکل 22(بند 2-1 از پیوست 4 فهرست بهای واحد پایه)
شکل 22(بند 2-1 از پیوست 4 فهرست بهای واحد پایه)

پرسش:

در صورتی که کار جدیدی به پیمانکار در حین اجرای پروژه ابلاغ شود که برای آن کار جدید، نیاز به تجهیز کارگاه اضافی باشد، آیا امکان پرداخت به پیمانکار وجود دارد؟

مطابق با تبصره بند 2 پیوست 5 فهرست بهای واحد پایه، چنانچه در حین اجرای کار، کار جدیدی به پیمانکار ابلاغ شود که این کار جدید نیاز به تجهیزات جدید و در نتیجه تجهیز کارگاه اضافی نسبت به تجهیز کارگاه پیش بینی شده در اسناد و مدارک پیمان نیاز باشد، می توان تجهیز کارگاه اضافی را با توافق پیمانکار، پرداخت کرد.

شکل 22-1 (تبصره بند 2 پیوست 5 فهرست بهای واحد پایه)
شکل 22-1 (تبصره بند 2 پیوست 5 فهرست بهای واحد پایه)

 

6.7  ضریب صعوبت کار

در برخی از فهارس بهای واحد پایه، ضریبی با عنوان ضریب صعوبت نامبرده شده است، این ضریب با نام های کاملی از جمله ضریب صعوبت تعریض، ضریب سختی اجرای کار در ترافیک، سختی اجرای کار در تونل و معادن و … نیز می­شناسیم.

در واقع ضریب صعوبت ضریبی است  که برای اجرای عملیات های اجرایی در شرایط خاص که محدودیت ها، صعوبت ها و سختی کار حاکم می­شود، قابل استفاده است.

شکل 23(ضریب صعوبت تعریض – فهرست بهای واحد پایه رشته راه، راه آهن و باندفرودگاه 1399)
شکل 23(ضریب صعوبت تعریض – فهرست بهای واحد پایه رشته راه، راه آهن و باندفرودگاه 1399)
شکل 24(ضریب سختی اجرای کار – فهرست بهای واحد پایه رشته خطوط انتقال آب سال 1399)
شکل 24(ضریب سختی اجرای کار – فهرست بهای واحد پایه رشته خطوط انتقال آب سال 1399)

 

6.8  ضریب مصالح پای‌کار؟!!؟!!!

خنده دار است که ضریبی با عنوان ضریب مصالح پای کار در نظر گرفته شود.

جمله درست این است که بگوییم، چه ضرایبی به مبلغ مصالح پای کار قابل اعمال است؟

مطابق با بند 5  از پیوست 1 فهرست بهای واحد پایه 1399، در هنگام تهیه صورت وضعیت های موقت، مقدار مصالح پای کار اندازه گیری می­شود و ضریب منطقه ای، ضریب بالاسری، ضریب پیشنهادی پیمانکار (ضریب پیشنهادی جز مربوط به همان فصلی که مصالح پای کار متعلق به آن است) و ضریب 0.7 (70درصد) به مبالغ مربوط به مصالح پای کار قابل اعمال است.

همچنین هزینه حمل مصالح پای کار، بدون اعمال ضریب 0.7 (70درصد) محاسبه و در صورت وضعیت ها منظور می شود.

شکل 25 (بند 5 پیوست 1 فهرست بهای واحد پایه 1399)
شکل 25 (بند 5 پیوست 1 فهرست بهای واحد پایه 1399)

پرسش:

چه مصالحی، جز مصالح پای کار به شمار می­آید!!!؟

پیشنهاد می­کنیم ویدیو زیر را مشاهده نمایید.

پرسش:

به چه علت به مصالح پای کار، ضریب طبقات قابل اعمال نیست؟

مصالح پای کار!!!! مصالح پای کار!!! چون مصالح پای کار در پای کار تخلیه می­گردد، ضریب طبقات به آن قابل اعمال نیست.

6.9   ضریب تعدیل

خنده دار است که ضریب تعدیل را جز ضرایب یک پیمان بدانیم.

چرا!!!!!

مطابق با دستورالعمل کاربرد فهرست بهای واحد پایه رشته ابنیه و سایر رشته های دیگر، مبلغ برآورد هزینه اجرای کار از جمع مبالغ فصل های فهرست بها ضربدر ضرایبی همچون، ضریب طبقات، ضریب بالاسری، ضریب منطقه ای و بعلاوه هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه بدست می­آید.

همانطور که ذکر شد، در بدو برآورد هزینه اجرای کار پروژه، تعدیلی قابل محاسبه نیست که بخواهیم ضریبی برای آن پیش بینی نماییم.

خاطرنشان می­شود که ضرایب یک پیمان باید توسط مهندس مشاور یا واحد تهیه کننده برآورد، در برآورد هزینه اجرای کار لحاظ شود.

ضریب تعدیل در زمان برآورد هزینه اجرای کار بی معنی است، اما دیده شده است که در برخی از مقالات این ضریب را جز ضرایب پیمان در نظر می­گیرند که کاملا اشتباه است.

 

7   نحوه اعمال ضرایب در برآورد هزینه اجرای کار و صورت وضعیت ها

همانطور که پیش تر گفته شد، ضرایب در زمان برآورد هزینه اجرای کار، توسط مهندس مشاور یا واحد تهیه کننده برآورد، محاسبه و در مبلغ فصول مختلف ضرب می­گردند.

به مبلغ بدست آمده، هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه نیز اضافه شده و برآورد هزینه اجرای کار پروژه بدست می­آید.

در نتیجه در قدم اول، بایستی نحوه اعمال ضرایب در زمان برآورد هزینه اجرای کار را توضیح دهیم.

واحد تهیه کننده برآورد، براساس نقشه های اجرایی و مشخصات فنی، مطابق با ردیف های پایه و ردیف های غیرپایه (ردیف های ستاره دار)، مقادیر مربوط به پروژه را متره می­کند.

فرضا برای یک پروژه اسکلت بتنی با مراحل خاکبرداری، آرماتور بندی و بتن ریزی.

واحد تهیه کننده برآورد (مهندسین مترور)، براساس نقشه های اجرایی برای عملیات خاکبرداری، پس از استحصال متره خاکبرداری، ردیف مربوط را از فصل سوم از فهرست بهای رشته ابنیه سال 1399، تعیین و مبالغ مربوط به عملیات خاکی را نیز محاسبه می ­نماید. (جمع مبلغ مربوط برابر با 1 ریال)

برای عملیات کارهای فولادی با میلگرد، پس از استحصال متره آرماتورهای مصرفی، ردیف مربوط را از فصل هفتم از فهرست بهای رشته ابنیه سال 1399، تعیین و مبالغ مربوط به آرماتور بندی را نیز محاسبه می ­نماید. (جمع مبلغ مربوط برابر با 2 ریال)

برای بتن ریزی نیز به همین شکل.  (جمع مبلغ مربوط برابر با 3 ریال)

سپس براساس توضیحاتی که بالاتر در قسمت ضرایب ذکر شد، ضریب طبقات، ضریب بالاسری و ضریب منطقه ای را در نظر گرفته، و به جمع مبلغ ردیف های عملیات خاکی، ردیف های کارهای فولادی با میلگرد و بتن ریزی، به صورت پی در پی ضرب می­نماید.

جمع مبلغ مربوط به ردیف های فصل عملیات خاکی  1 ریال.

جمع مبلغ مربوط به ردیف های فصل کارهای فولادی با میلگرد 2 ریال.

جمع مبلغ مربوط به ردیف های فصل بتن درجا  3ریال.

جمعا برابر با 6 ریال.

و حالا 6 ریال ضربدر ضریب طبقات، ضریب منطقه ای، ضریب بالاسری و … = N ریال.

N ریال بدست آمده را بعلاوه مبلغ برآورد هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه نموده و عدد حاصل شده برابر با مبلغ برآورد هزینه اجرای کار پروژه.

 

در قدم دوم، بایستی نحوه اعمال ضرایب در زمان تهیه صورت وضعیت ها را بررسی نماییم.

پیمانکار در آخر هرماه، وضعیت کارهای انجام شده از شروع کار تا آن تاریخ را که طبق نقشه های اجرایی، دستورکارها و صورت مجلس هاست اندازه گیری (متره) می­نماید و مقدار مصالح و تجهیزات پای کار را تعیین می ­کند، سپس براساس فهرست بهای منضم به پیمان، ردیف های مربوط به عملیات های صورت پذیرفته را تخصیص داده و صورت وضعیت را تهیه می­نماید.

اگر دقت نمایید، در جمله فوق که برگرفته از ماده 37 شرایط عمومی پیمان (نشریه 4311) می­باشد، عنوان شده است:

پیمانکار در آخر هر ماه، صورت وضعیت کارهای انجام شده از شروع کار تا آن تاریخ را که طبق نقشه های اجرایی صورت مجلس هاست اندازه گیری (متره) می­نماید…….

اگر به جمله فوق بیشتر دقت کنیم، عنوان شده از شروع کار تا آن تاریخ…..

یعنی پیمانکار ماه اول کار می­کند، از روز ابتدایی تا پایان ماه، تمام عملیات های اجرایی را در صورت وضعیت های موقت کارکرد درج می­نماید

پیمانکار ماه دوم کار می­کند، در صورت وضعیت شماره 2 که در پایان ماه، ارائه می­شود؛ از روز ابتدایی تا پایان ماه دوم، تمام عملیات های اجرایی را در صورت وضعیت های موقت کارکرد شماره 2 درج می­نماید

.

.

.

پیمانکار ماه دهم را کار می­کند، در صورت وضعیت شماره 10 که در پایان ماه، ارائه می­شود؛ از روز ابتدایی تا پایان ماه دهم، تمام عملیات های اجرایی را در صورت وضعیت های موقت کارکرد شماره 10 درج می­نماید.

به این روش صورت وضعیت نوشتن که بایستی در هر صورت وضعیت، کارکردها را از ابتدای پروژه تا آن تاریخ که صورت وضعیت ارائه می­شود، در نظر بگیریم، صورت وضعیت تجمعی گفته می­شود.

نکته بسیار مهم

مهم ترین نکته در زمان تهیه صورت وضعیت های کارکرد این است که بدانیم آیا در برآورد هزینه اجرای کار، ضرایب لحاظ شده است یا خیر!!!!! چراکه در صورت عدم پیش بینی ضرایب در برآورد هزینه اجرای کار، براساس بند 5 کلیات فهرست بهای واحد پایه، هیچ ضریبی در صورت وضعیت ها نباید لحاظ گردد.

پرسش:

از کجا متوجه شویم که ضرایب در برآورد هزینه اجرای کار لحاظ شده و این ضرایب، چه ضرایبی می­باشد؟

در خصوص این موضوع باید با برگه ای آشنا شویم، با عنوان برگه خلاصه برآورد مالی پروژه.

شکل 26 (برگه خلاصه برآورد مالی پروژه)
شکل 26 (برگه خلاصه برآورد مالی پروژه)

در زمان تهیه برآورد هزینه اجرای کار، پس از اینکه جمع مبالغ مربوط به هر فصل از فهرست بها مشخص گردید، به تفکیک مبلغ مربوط به هرفصل، در برگه ای همانند جدول فوق که توسط واحد تهیه کننده برآورد تهیه می­شود، درج می­گردد، به برگه فوق، برگه خلاصه برآورد مالی گفته می­شود.

برگه خلاصه برآورد مالی دربردارنده موارد زیر است:

  • فصولی از فهرست بهای واحد پایه هست که در پروژه کاربرد داشته است.
  • مبلغ اقلام پایه و غیرپایه و جمع مربوط به اقلام (مربوط به ستون 1، 2 و 3)
  • جمع مبلغ اقلام پایه برای تمام فصول
  • جمع مبلغ اقلام غیرپایه برای تمام فصول
  • جمع مبلغ اقلام پایه و غیرپایه برای تمام فصول

در ادامه همین جدول، ضرایب مورد استفاده نیز مطابق با شکل زیر در نظر گرفته می­شود.

شکل 27 (اعمال ضرایب در برگه خلاصه برآورد مالی پروژه)
شکل 27 (اعمال ضرایب در برگه خلاصه برآورد مالی پروژه)

برای مثال در این پروژه، ضریب ارتفاع، ضریب طبقات، ضریب منطقه و ضریب بالاسری مورد استفاده قرار گرفته است

در نتیجه در زمان تهیه صورت وضعیت های موقت کارکرد نیز، ضرایب یاد شده قابل اعمال است.

برای درک بهتر پیشنهاد میشود ویدیو زیر را مشاهده نمایید.

پیشنهاد می شود نحوه اعمال ضرایب در صورت وضعیت های موقت کارکرد به شرح ذیل باشد:

ضرایبی همچون، ضریب پیشنهادی جز (ضریب فصلی) و ضریب طبقات، در برگه صورت مالی (ریزه مالی)

ضرایبی همچون، ضریب بالاسری و ضریب منطقه ای در برگه مالی کل

پرسش:

هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه در صورت وضعیت های کارکرد، به چه نحوی محاسبه و پرداخت می­شود؟

هزینه هر یک از ردیف های تجهیز و برچیدن کارگاه، به تناسب پیشرفت عملیات مربوط به همان ردیف تجهیز و برچیدن کارگاه، محاسبه شده و در صورت وضعیت ها درج می­شود.

پرسش:

پیشرفت عملیات مربوط به ردیف های تجهیز و برچیدن کارگاه به چه نحوی محاسبه می­شود؟

در خصوص انواع پیشرفت ردیف های تجهیز و برچیدن کارگاه می­توان به موارد زیر اشاره داشت:

-پیشرفت آنی: پیشرفت آنی همانطور که نامش پیداست، آنی صورت می­پذیرد، همانند احداث اتاق های کارگری

در نتیجه پس از احداث اتاق های کارگری، مبلغ مربوط ردیف 420102 قابل پرداخت است.

-پیشرفت زمانی: پیشرفت زمانی با گذشت مدت پیمان صورت می­پذیرد؛ همانند تامین غذای کارمندان مهندسان مشاور

نحوه محاسبه پیشرفت زمانی به این شکل است که فرضا مدت اولیه پیمان 12 ماه است، 2 ماه از شروع فعالیت ها شروع شده است، پس 12/2 ردیف های پیشرفت زمانی باید لحاظ شود.

در نتیجه پس از 2 ماه پیشرفت پروژه، 12/2 ردیف 420303 که مربوط به تامین غذای کارمندان مهندسان مشاور می­باشد، قابل پرداخت است.

-پیشرفت موضوع پیمان: برخی از ردیف های تجهیز و برچیدن کارگاه، مطابق با پیشرفت موضوع پیمان قابل پرداخت است، همانند لباس کارگران پروژه.

منابع

  • دوره آموزش متره و برآورد (دوره مترور حرفه ای)
  • دوره جامع امور پیمان ها
  • فرهنگ واژگان نظام فنی و اجرایی
  • فهرست بهای واحد پایه رشته ابنیه
  • فهرست بهای واحد پایه رشته راه، راه آهن و باند فرودگاه
  • فهرست بهای رشته خطوط انتقال آب
  • دستورالعمل نحوه ارائه پیشنهاد قیمت پیمانکاران – بخشنامه 76574/100 مورخ 19/8/1387
  • تجربیات شخصی مولف

 

کلیه حقوق مادی و معنوی این اثر برای گروه مهندسی و آموزشی همیار مترور محفوظ می‌باشد و هرگونه کپی برداری، تقلید یا باز نشر غیر قانونی بوده و تحت پیگرد قانونی قرار خواهد گرفت.

دوره های آموزشی همیار مترور

صفحات مهم آموزشی سایت

دیدگاه کاربران
  • محمد‌یاری 13 آگوست 2020

    خیلی عالی بود واقعا ازتون ممنونم، البته دیده بودم که دیگر سایت ها این مطالب رو درج کرده بودند و شمارو به عنوان منبع نوشته بودند… اصل مقاله اینجاست😀😍😍

    • admin 13 آگوست 2020

      ممنونم از شما امیدوارم که براتون کاربردی باشه مهندس عزیز

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *